Hermotorisering Motorsleepboot Odilo, deel 1
In de Beting van januari 2021 heeft Frerik een mooi stukje geschreven over zijn sleepboot “Proleet”. Hij gaf al aan dat hij de boot aan ons heeft verkocht op Hemelvaartdag 2020 nadat hij al een behoorlijk uitgebreide weergave schreef van de geschiedenis van deze boot. Omdat voor ons afgelopen jaar bleek dat deze boot toch een soort van “Bekende Nederlandse Sleepboot” lijkt te zijn en dat veel mensen deze boot kennen, vinden we bijna onze plicht om een paar weetjes met jullie te delen.
Wie zijn wij?
Manon en Eddy Mötter. Uit Roermond, getrouwd, 2 dochters die ons bezighouden bovenop de dagelijkse beslommeringen van werk en hobby’s. Manon had geen binding met het water, ik komt uit een schippersfamilie maar heb zelf nooit professioneel gevaren. Maar de geur van het zoetwater trekt aan mijn neus al vanaf dat ik kan kijken en toen we de foto van de Trio zagen, (Frerik had de advertentie heel erg slim in elkaar gestoken 😊) vonden wij dit de beste kans om zo dicht mogelijk tegen de schipperswereld aan te komen.
Slimme fotokeuze, want ik was verkocht. Eigenlijk was het een aankoop zonder bezichtiging na wat gebel en ge-app.. Waarom? ..De lijn van de boot, de mogelijkheid om terug te bouwen naar origineel en de nostalgie van voor de oorlog. Dus.. aanbetaald, contractje, schouwen, acceptatie en overdracht en ophalen die schuit….
De eerste dag vanuit Akkrum naar Wijhe…de eerste sluis (Lemmer) was rampzalig.. maar ja, je mot de boot lere kenne, niet dan? Nadat we wat waren bekomen van de chaos hebben we in Wijhe de boot omgedoopt naar Odilo.
Mijn vader is geboren (1926-2012) aan boord van Sleepschip Odilo (Ritzes en van Lier in Millingen, 728 ton van 1891). Pa is er al een tijd niet meer maar ik wilde toch iets van de familie voortzetten in deze hobby.
De oude Odilo is inmiddels gesloopt en gezien de historie was het dan eenvoudig om te besluiten voor hergebruik van de naam met toestemming van de familie.
Nu, wij zijn na het ophalen van de boot rustigaan begonnen om haar te leren kennen. Veel varen, veel meten, veel schroeven en heel veel uitzoeken.. Nog meer gesprekken, navraag doen, nog meer uitzoeken en heel erg veel bellen en mailen (tot aan de EU in Brussel aan toe)..maar met resultaat:
Alle motorkaarten zijn er, alle meetbrieven zijn er, de constructietekening van de werft is er en in november viel het besluit om hun eigen belofte aan de boot waar te maken: terug naar origineel!
Waarom terug naar origineel?
Omdat de boot is ontworpen in een specifieke periode van de Nederlandse industriële ontwikkeling die heeft bijgedragen aan de bouw van een van de economische peilers van ons landje: vervoer over water. Dat stuk geschiedenis moet bewaard.
Ook omdat deze boot is gebouwd om aan exact dit doel van de toenmalige ontwikkeling van Nederland bij te dragen en dat naar de technische normering en toepasbaarheid van die tijd. Ook dat stuk moet bewaard. Ze heeft de oorlog overleeft en als wij dan de kans krijgen om, met al het plezier dat dit met zich meebrengt, 1927 terug te brengen in onze tijd als toonbeeld, dan moeten we dat niet laten.
Er is een aantal stappen in het behoudsplan. Hermotorisering moet de eerste stap zijn, dan zullen ze de stuurhut moeten vervangen en in de tussentijd zal er wat staalrenovatie moeten plaatsvinden. De kern van de boot is goed dus we wilden vooruit.
Op ons aller Facebook zijn we een zoektocht begonnen naar een motor.. origineel stond er een Brons 2D (serienummer 2288) in die ergens na de oorlog wordt omgebouwd naar 2DxxV met vervangend serienummer 3723. Dus op zoek naar een Brons 2DD en dat was niet alleen een kwestie van beschikbaarheid. Er zat klaarblijkelijk ook een gunfactor die meespeelt in deze sleepbootwereld.
Er was dus geen vooruitzicht op een goede 2DD. Jammer, dat wordt dus een oefening van lange adem. Totdat er uit Tiel een bericht kwam dat er een Industrie 2vd5 beschikbaar kwam die net uit de revisie rolde. Niet alleen de hoofdmotor, maar ook de compressorset, luchttank en keerkoppeling zat erbij. Maar zou het passen? Het blok van een Industrie is toch wel anders dan een Brons.
Dus afdeling Tiel kwam naar de ligplaats in Maasbracht…een liter koffie erin gegoten met wat koeken en de uitslag was snel bekend. “Het zou moeten passen.. maar dan wel op een subfundering”.
Waarom?
Omdat hart krukas anders in het Industrie blok zit dan het bij een Brons. Grofgemeten zou de hele handel 14cm omhoog moeten om uit te lijnen op de schroefas. Ook hadden we direct in de gaten dat het zwaartepunt van een Industrie iets meer aan de voorkant van de krukas ligt als bij een Brons en omdat het vliegwiel maar op één plaats past in de motorbun moesten we rekening houden met eventueel herbalanceren van de boot in de lengterichting. Geen probleem….vanwege de luchtset moesten we sowieso de bunkertank aan stuurboord verwijderen en die konden we voor een deel vervangen voor een nieuwe watertank op een andere plaats. Om verder te balanceren moeten we sowieso de kudde broodjes die onder de kooi in de achterroef ligt herplaatsen naar de ballast tank achterin. Als we dat doen kunnen we direct in de lengte as balanceren.. Dus t komt allemaal wel aardig uit.
En waarom halen we de stuurboord bunkertank eruit? De ruimte hebben we nodig, hij stond er bij de bouw in 1927 ook niet in en ook: wat moeten we in vredesnaam met 1,8 kuub diesel aan boord?
Dus in eerste instantie zagen we de mogelijkheden wel maar de metingen waren wel “hoogover”. Toch maar een optie gepakt op de motor want ik kreeg wel in de gaten dat er best vraag is naar langzaamlopers. En maar goed ook! Want drie maanden later bleek dat ik geen uur langer had moeten wachten met de optie.
De motor in de pocket. Na de eerste meting zijn we versneld op zoek gegaan naar een staalwerker-/constructeur/sleepbootfanaat/dieselfanaat. Afdeling Tiel gaf nog een suggestie en na een belletje bleek Jakob inderdaad beschikbaar. Jakob aan boord gehaald, koffie en koeken erin en meten maar. De tweede meting bevestigde de eerste meting en dat was voor ons het sein de 2vd5 echt in te kopen. Wel een gok zo zonder ervaring.. maar ja het was nu of nooit.
Meten, overleggen, even laten rusten, weer eens bellen, koffie bij Jakob, overleg, plannen, kostenraming.. en zo ging het maar door. Maarja…op een gegeven moment ben je wel klaar met het bedenken van de risico’s en het zoeken naar beren op de weg. Uiteindelijk weerhoud je dat alleen maar van het halen van je doelen. Een goed moment dus om te accepteren dat je niet alles kunt weten en dat je moet vertrouwen op de experts. Kogel door de kerk dus.. we gaan bouwen!
6 december…we varen onze Odilo naar de plaats van ombouw. Op 13, 14 en 15 december begint ik met een team aan de demontage van de machinekamer en op 15 december ligt de boot 15 cm hoger op het water.
In de tussentijd is Jakob al druk bezig met de voorbereidingen terwijl ik verder de motorbun lasklaar ga maken. Daar lag natuurlijk voor bijna een eeuw aan oud vet dus het was niet alleen een plakkerig klusje maar ook een “geurrijk” klusje.
12 maart alweer… en we zij druk geweest!
Motorbun verder voorbereid, nieuwe dagtank, nieuwe watertank/ballasttank, fundering klaar en de keerkoppeling en motor daarop uitgelijnd, alle flenzen laten draaien, gasbun vernieuwd en verplaatst, en al veel staal van de machinekamer vervangen.
Heel vroeg is het hele dak van de machinekamer afgezaagd want daar gaan we ook direct wat aan doen en vandaag gaat de hele handel erin.
12 maart was een mooie dag…maar wat een baggerweer. Over de dag heen twee buitjes gehad. Maar dan buitjes van elk een uur en met bakken uit de lucht. En uiteraard, precies op de momenten van die buitjes hadden we ijzer in de kraan hangen.
De eerste kraan hield het niet.. zodra de kraan voor de voorste stempelarm uitdraaide gingen de alarmen af. Verdorie!
Motor op de grond gezet en een ander gebeld.. dus dan maar nat tot op de onderbroek aan de koffie en wachten op de andere kraan. Jakob en Xander hebben de ervaring en die gingen daar dus professioneel mee om.. mooi leermoment voor deze 53-jarige nikswetert.
De volgende kraan kwam en hup, motor in de touwen, optillen, overzwenken en in de boot met dat ding.. Het was verder prima voorbereid. Omdat het uitlijnen al op de werkplaats is gedaan en de positie van de motor al eigenlijk vast stond door de opgelaste passtukken was het eigenlijke plaatsen een makkie…. Neerlaten, wat wrikken en hij stond. Lekker dan!!
Nu gaan we verder met het staalwerk, het dak gaat terug erop, en kunnen we starten met de bediening en het leidingwerk. Volgende keer meer!
